Um Sarepta
Leita
Norsk
English
Sólin
Reikistjarnan Mars
Jörðin séð frá gervihnetti
Veðuraðstæður í Noregi
Stormur á Vesturströnd Noregs nóvember 1998
Þörungar í hafinu
Olíumengun og skipaferðir - gervihnettir geta haft eftirlit
Þynnist ósonlagið?
Hvernig er fylgst með ósonlaginu?

Áhrif flugvallarbygginga í Gardemoen við Oslo á elgdýr
Eftirlit með breytingum á óshólma í norðurhluta stöðuvatnsins Øyern
Gervihnattamyndir
Tenglasafn
Orðalisti
Forrit
Ýmis verkefni
Ráðstefna
Hvernig myndast óshólmi?
Óshólmi er landsvæði sem myndast við árós þar sem á rennur út í sjó eða stöðuvatn. Forsenda þess að óshólmi myndist er að meiri möl, sandur og grugg nái að setjast í árósinn heldur en vatnið nær að flytja burt. Þykkur setbunki hleðst upp og áin klofnar upp í margar kvíslar. Landsvæðið sem myndast á þennan hátt kallast óshólmi.
 
Jarðfræðilega séð er óshólmi flöt slétta gerð úr þykku árseti. Lausu jarðlögin eru ýmist grófkorna, vel sorterað lagskipt set úr steinum, möl og sandi eða fínkorna grugg (silt) og fínn sandur sem hefur sest til í lygnum.

Áin byggir upp lága sléttu sem áin kvíslast um. Rennslið í kvíslunum er mjög ójafnt og í flóðum skiptir áin oft um farveg. Óhólmann má þekkja frá árfarveginum út frá staðsetningu, útliti og ójöfnu rennsli árinnar.

Ástæðan fyrir því að áin setur frá sér allt setið í árósnum er sú að þar minnkar straumhraðinn snögglega. Sandur og möl sem áin flytur eftir botninum myndar oft bratta brekku. Þar fyrir utan sest fínna set. Set sem hefur náð lengur að haldast sem grugg. Þegar lausu jarðlögin sem myndast á þennan hátt ná yfirborðinu, klofnar áin og setmyndun hefst sitt hvoru megin.

Á þennan hátt greinist áin í margar kvíslar. Oft gerist það að áin myndar bugður um óshólmann. Ástæðan er m.a. sú að árvatnið tekur að sveiflast milli bakkana. Þar sem állinn sveigir fram með bakkanum er straumhraðinn mestur og myndast þar hylur en set sest til inni í beygjunni þar sem straumhraðinn er minni.

Við rannsóknir á þróun óshólmans í Nordre Øyern hafa gömul kort verið borin saman við nýjar gervihnattamyndir. Þegar ár eru virkjaðar verður rennsli þeirra jafnt en við það minnkar þróun óshólmanna mjög mikið.

Áin Nitelva rennur úr vestri inn í Nordre Øyern-svæðið. Sjá má að set hefur fyllt upp "Svellet" sem var grunnt stöðuvatn milli Lillestrøm (fyrir utan myndina) og árósa Glommu.

Send a tip to a friend Print-friendly format
Þetta þema inniheldur einnig:
Óshólmar- náttúra í hættu
Náttúra, landslag og landnýting á Nordre Øyern-svæðinu
Óshólminn í Nordre Øyern
Gervihnattamyndirnar sem nýttar eru til eftirlitsins
Hvernig má greina ólík landsvæði í óshólma Nordre Øyern?
Eftirlit með breytingum á óshólma Nordre Øyern

 
Sarepta er vefur á vegum Norsku geimmiðstöðvarinnar, www.spacecentre.no
og Landsmiðstöðvar um fræðslu sem tengist geimnum, www.narom.no.
Skrifa til Sarepta